Glenohumerale aandoeningen met beperkte exorotatie

De exorotatie vindt grotendeels in het glenohumeraal (GH)gewricht plaats. De exorotatie is dan ook goede test voor het opsporen van GH aandoeningen. Voor een zuivere beoordeling van het GH gewricht mag de schoudergordel niet meebewegen. Daarom moet de exorotatie passief plaats vinden. Als de heterolaterale hand van de onderzoeker de schoudergordel fixeert met een vorkgreep om acromion en clavicula, kan met de homolaterale hand om de pols de exorotatie uitgevoerd worden. (Dit wordt gedemonstreerd in mijn video Glenohumerale aandoeningen.)

Bij een beperkte exorotatie is er sprake van een capsulitis adhesiva, artrose of artritis. Het onderscheid tussen deze drie zit in de anamnese.

Let op! Wees bij een dubbelzijdige exorotatie beperking van de schouder bedacht op een reumatische aandoening, zoals polymyalgia reumatica of reumatoïde artritis

Capsulitis adhesiva = Frozen shoulder

Bij een beperkte exorotatie van de schouder is de meest waarschijnlijke diagnose capsulitis adhesiva, meestal “frozen shoulder” genoemd. De frozen shoulder heeft een gefaseerd beloop en de anamnese en het lichamelijk onderzoek is afhankelijk van in welke fase de aandoening zich bevindt.

Er is sprake van een ontsteking van het schouderkapsel, waarbij pijn op de voorgrond staat. De ontsteking gaat over in verlittekening en verstijving van het kapsel, waarbij bewegingsbeperking de hoofdklacht is. Vervolgens herstelt het kapsel zich weer naar de normale structuur.

Diagnose
Tijdens de eerste fase, ook wel bevriezende fase genoemd, staat de capsulitis op de voorgrond. Er is sprake van pijn in rust, maar vooral bij beweging. Vaak is er ook sprake van lichte hydrops. Voor roodheid en duidelijke zwelling is de ontsteking te gering. In de loop van enkele maanden neemt de bewegingsbeperking toe waarbij respectievelijk exorotatie, endorotatie en abductie in afnemende mate zijn aangedaan.

Tijdens de tweede fase, de bevroren fase, staat de bewegingsbeperking op de voorgrond. Mensen klagen dat ze hun arm niet goed omhoog kunnen krijgen. In de eindstanden, die beperkt zijn, treedt pijn op. Deze fase duurt 1 tot 3 jaar.

In de derde fase, de ontdooifase, herstelt de beweeglijkheid van de schouder zich in de loop van enkele maanden en dooft het ziektebeeld uit.

Een frozen shoulder geneest dus vanzelf, maar de genezing laat wel jaren op zich wachten.

Over de frozen shoulder heb ik een video gemaakt.

Behandeling
Omdat een frozen shoulder vanzelf geneest, is behandeling in principe niet nodig. In de eerste fase staat pijn op de voorgrond. Een corticosteroïdinjectie intra-articulair in de schouder blijkt de pijn wel significant te verminderen, maar niet de ziekteduur. (referentie)

De lange duur van de aandoening kan zorgen voor verminderd gebruik en daardoor krachtverlies. Daarom zijn spierversterkende oefeningen binnen de pijngrens zinvol. In uitzonderlijke gevallen kan er gekozen worden voor een operatieve benadering. Met een artroscopische capsulotomie kan de bewegingsbeperking chirurgisch opgeheven worden. Daarna is wel een intensief revalidatietraject nodig om direct recidief te voorkomen. het slagingspercentage van deze behandeling is circa 60%. (referentie)

Artrose

Diagnose
Artrose van de schouder, omartrose, komt minder vaak voor dan artrose aan de onderste extremiteiten, omdat de schouder geen lichaamsgewicht draagt. Omartrose geeft wel hetzelfde klachtenpatroon als bij artrose van deze en alle andere gewrichten:

• toenemende pijn bij toenemende belasting
• verbetering met rust
• toenemende klachten in de loop van de jaren
• bewegingsbeperking volgens een capsulair patroon.

Met een röntgenfoto kan omartrose meer of minder waarschijnlijk gemaakt worden, maar de ernst van de röntgenologische afwijkingen hoeven niet te overeen te komen met de mate van de klachten.

Behandeling
Bij alle vormen van gewrichtsartrose bestaat de behandeling uit in beweging blijven, verminderen van zware belasting en het versterken van de omliggende spieren. Als de balans tussen belasting en belastbaarheid niet meer kan worden hersteld, is een gewrichtsprothese een overweging.

Artritis
Diagnose
Een artritis geeft pijn, hydrops, bewegingsbeperking (volgens een capsulair patroon). Een acuut ontstaan, en zeker met koorts, is verdacht voor een infectieuze artritis. Ook een jichtartritis kan acuut ontstaan, maar is gelukkig niet levensbedreigend. Bij subacuut ontstaan moet men denken aan reumatische aandoeningen als reumatoide artritis en polymyalgia reumatica.

Behandeling
Bij een artritis moet de oorzaak behandeld worden. Een infectieuze artritis vereist een spoedbehandeling in de tweede lijn.